احمد مجد الاسلام كرمانى
487
سفرنامه كلات ( فارسى )
و چه زمانيكه بگرگان آمدهاند و هميشه نزاع ميكردهاند و در اين اواخر اغلب غلبه با يموت بوده و كوكلان ضعيف شدهاند . اين اوقات از ضعف دولت ايران و بىخبرى و بىعلمى اولياى دولت تقريبا اين هر دو طايفه ياغى هستند و خيلى كم اتفاق ميافتد كه حكومت استرآباد بتواند بدون حركت دادن اردوى نظامى ماليات از آنها بگيرد و فرضا خود آنها بخواهند مطيع باشند حكام استرآباد و سركردگان محلى نخواهند گذاشت ، چرا كه باسم تهيه اردو مبالغى از دولت ميگيرند و خرجتراشى ميكنند و در اين موضوع حرف زياد دارم ولى اينجا موقع نوشتن آنها نيست و اميدوارم حالا كه دولت ايران مشروطه شده اين تقلبات هم از ميان برود و حكام مسئوليت كامله صحيحه را بر عهده بگيرند و اعمال سابقه را به كلى ترك نموده در راه راست دوست خواهى و ملتپرستى مشى كنند و دولت هم مواجب و مخارج آنها را مرتبا به آنها بدهد كه مجبور بدزدى و ظلم نباشند ، مجملا اين بود مختصرى از شرححال تركمانان كه به قدر مقدور در اختصار آن سعى كردم و با نداشتن كتاب و اسباب خلاصه محفوظات خود را نگاشتم و اللّه الموفق و العين . اما سكنه كلات كه از حيث شكل و زبان و عادات كمال شباهت را با تراكمه دارند نژادشان مخالف و با تراكمه مرقومه است و جهت شباهت زبان و عادات و اخلاق آنها با تركمانان همانا قرب جوار و استحاله مغلوب در غالب و تقليد است اما شباهت در شكل بواسطه اتحاد تأثير آب و هواى آنجا است كه تقريبا موافق با اراضى مسكونه تركمانان است و الا نژاد آنها متحد با تراكمه نيست چنان كه ذيلا توضيح خواهد شد . سكنه كلات قديم طايفه ترك زبان مشتمل بجلاير بودهاند كه خوانين قديم و جديد و حاليه كلات از همان طايفه هستند و الان هم « نيلك توشخان » معروف و طايفه آواز بقاياى همان طايفه هستند و اصل آنها از طايفه مغولهائى هستند كه با هلاكو خان يكصد و پنجاه هزار خانوار براى تصرف و تسخير ايران در زمان قبلاقاآن بايران آمدهاند كه